Jesteś tutaj: Start Dla ciekawych Nie daj się w sieci Film Piractwo treści wideo w Polsce – przyczyny i skutki

Gdy jesteś twórcą...

Piractwo treści wideo w Polsce – przyczyny i skutki

Jak piractwo filmów wpływa na polską gospodarkę? Jakie są przyczyny piractwa treści wideo? Jak wygląda otoczenie prawne? Co można zrobić? Prezentujemy skrótowe opracowanie raportu PWC „Analiza wpływu zjawiska piractwa treści wideo na gospodarkę w Polsce” przygotowanego na zlecenie Stowarzyszenia Dystrybutorów Programów Telewizyjnych SYGNAŁ. Prace nad raportem trwały pomiędzy październikiem 2013 roku a styczniem 2014 roku.

 

⚫⚫⚫ Wpływ piractwa na gospodarkę

Obecnie:

 

  1. 500-700 mln PLN to wartość utraconego w wyniku piractwa w 2013 PKB, co stanowi 0,04% całkowitego PKB Polski, to 3-4 krotnie więcej niż roczny budżet PISF;
  2. 170-250 mln PLN wyniosły w 2013 roku bezpośrednie straty Skarbu Państwa, co stanowi równowartość 6-9% budżetu Ministerstwa Kultury lub całość rocznego budżetu Ministerstwa wydatkowaną na teatry;
  3. ograniczenie piractwa mogłoby spowodować utworzenie dodatkowych 6000-6500 miejsc pracy;
  4. 29 – 49% Internautów w Polsce płaci za dostęp do treści wideo (filmy, seriale, sport) z nielegalnych źródeł;
  5. 14,8 PLN – średnia miesięczna wydatków osób płacących za treści wideo oglądanie na serwisach umożliwiających nielegalny dostęp do treści;
  6. Żeby zmniejszyć straty gospodarki należy w pierwszej kolejności spowodować transfer do Polski wpływów z tytułu płatności za dostęp od użytkowników obecnie uzyskiwanych przez serwisy oferujące nielegalny dostęp do treści i usługi hostingowe. Serwisy umożliwiające nielegalny dostęp do treści i usługi hostingowe generują minimalną wartość dodaną dla gospodarki. Nie inwestują w rozwój produkcji treści lub infrastruktury dostępowej. Całość dochodu uzyskanego z płatności i reklam, po odjęciu prowizji dla operatorów płatności, jest transferowana zagranicę. Nie płacą w Polsce podatków, ponieważ w większości ulokowane są za granicą.
  7. Drugim istotnym źródłem przychodów są potencjalne wpływy uzyskiwane od użytkowników obecnie korzystających z nielegalnych źródeł za darmo. Należy jednak urealnić obecny popyt na usługi serwisów oferujących dostęp do nielegalnych treści, bo gdy za dane treści trzeba byłoby zapłacić, część widowni zrezygnowałaby z ich oglądania.
  8. Między 31% a 37% widzów korzystających obecnie z serwisów umożliwiających nielegalny dostęp, deklaruje wybór legalnych, płatnych opcji dostępu do treści w sytuacji, gdyby nie było możliwości skorzystania z serwisów pirackich.


Obecne wpływy na rynku produkcji i dystrybucji treści wideo w Polsce wynoszą ponad 10 mld złotych rocznie, z czego ok. 2/3 pochodzi z płatności bezpośrednich a 1/3 z przychodów reklamowych.

W przyszłości:

  1. W oparciu o trendy technologiczne, społeczne i rynkowe oszacowano możliwe tempo wzrostu piractwa na poziomie między 29% a 54% rocznie. Do takiej dynamiki zmian w dużej mierze przyczyniły się trendy społeczne i technologiczne, które w dalszym ciągu obserwujemy:
    •    Rosnąca penetracja szerokopasmowego dostępu oraz wzrost przepustowości sieci,
    •    Wzrost liczby urządzeń mobilnych i rozwój mobilnego Internetu,
    •    Wzrost znaczenia reklamy online,
    •    Rosnąca popularność nieliniowego odbioru treści,
    •    Wyższe wskaźniki korzystania z serwisów internetowych zamiast telewizji wśród młodszych użytkowników.
  2. Prognoza wpływu piractwa na PKB w Polsce w latach 2013-2018 (w mld PLN, w cenach stałych) zakłada, że straty gospodarcze będą rosły w najbliższych 5 latach w tempie między 29% a 54% rocznie.  Założenia te są wypadkową prognoz odnośnie wzrostu płatności bezpośrednich za dostęp do serwisów wideo przez Internet, wzrostu wydatków na reklamę online a tempem wzrostu ruchu wideo w sieci. Bazując na prognozach tych zjawisk dokonano przeliczenia modelu szacującego straty PKB w kolejnych latach.
  3. oszacowano, że w 2018 roku straty gospodarcze Polski wynikające ze zjawiska piractwa cyfrowego na rynku wideo wyniosłyby między 1,8 a 6,1 miliarda PLN czyli w pesymistycznym wariancie straty z tytułu piractwa byłyby ponad dwukrotne wyższe niż obecny budżet Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zakładając status quo w zakresie rozwiązań legislacyjnych, poziomu edukacji i postaw społecznych w zakresie piractwa medialnego a także obserwując trendy sprzyjające rozwojowi piractwa w Polsce,
  4. liczba użytkowników regularnie i intensywnie korzystających z serwisów oferujących nielegalny dostęp do treści jest większa niż widownia najbardziej popularnych hitów telewizyjnych, seriali czy wydarzeń sportowych.

⚫⚫⚫ Przyczyny piractwa

  1. Najczęściej wskazywane przez respondentów przyczyny korzystania z serwisów oferujących nielegalny dostęp to w kolejności odpowiedzi:
    •    bogata oferta treści (32%)
    •    bezpłatny dostęp (26%)
    •    Możliwość oglądania treści w dowolnym czasie VOD jest trzecią z najważniejszych przyczyn w przypadku filmów (14%) i seriali (14%)
    •    stosunkowo ważną przyczyną dla sportu jest niedostępność treści w inny sposób niż poprzez wspomniane serwisy VOD (13%)
  2. Skala piractwa oraz odsetek respondentów deklarujących cenę jako główną przyczynę korzystania z nielegalnych źródeł nie są mocno zależne od dochodów gospodarstw domowych. Zależność jest wyraźniej dostrzegalna przy porównaniu przyczyn z subiektywną oceną sytuacji materialnej rodziny. Znaczenie bezpłatnego dostępu spada od wartości 37,8% w grupie osób oceniających sytuację materialną swojej rodziny jako bardzo złą do wartości 20,5% wśród oceniających jako bardzo dobrą.
  3. Dochód gospodarstwa powiązany jest wyraźnie ze skłonnością do płacenia za dostęp do treści na serwisach oferujących nielegalny dostęp.
  4. Średnia deklarowanych miesięcznych wydatków na nielegalny dostęp do filmów rośnie wraz z wzrostem dochodów.
  5. Co trzeci respondent wskazał popularny serwis oferujący nielegalny dostęp do treści jako serwis zapewniający wyłącznie legalny dostęp.
  6. 52% respondentów zgadza się ze stwierdzeniem, że piractwo jest nieetyczne, gdyż pozbawia twórców należnego im wynagrodzenia. Deklaracje w tym zakresie jednak nie są jednoznaczne.
  7. Jeszcze trudniej jest określić deklaracje respondentów dotyczące oceny, czy piractwo szkodzi dostawcom treści i czy negatywnie wpływa na ilość i jakość kolejnych produkcji – mniej więcej tyle samo respondentów zgadza się i nie zgadza z tymi tezami. Dodatkowo, duża grupa respondentów (ok. 20%) w obu przypadkach nie chciała lub nie potrafiła ocenić tych stwierdzeń. Może to sugerować, że respondenci nie mają świadomości zależności ekonomicznych na rynku treści wideo oraz tego, jak duża skala piractwa może wpływać na ten rynek i kolejne produkcje.
  8. tylko 22% respondentów rozróżnia serwisy oferujące legalny i nielegalny dostęp do treści
  9. co najmniej połowa respondentów nie jest świadoma, że serwisy oferujące nielegalny dostęp do treści również mogą pobierać opłaty od użytkowników.
  10. zwiększenie świadomości pozostałych użytkowników, którzy deklarują uczciwość, ale nie potrafią odróżnić legalności źródeł, nie zmniejszy w sposób istotny skali piractwa, jeśli działania ograniczą się tylko do kwestii uświadamiania.

⚫⚫⚫ Otoczenie prawne w Polsce

  1. Przepisy polskiego prawa autorskiego zostały stworzone w „rzeczywistości analogowej” i nie zapewniają skutecznej ochrony interesom twórców i uprawnionych w oferującej dużo większe możliwości działania „rzeczywistości cyfrowej”.
  2. Prawo nie nadąża za rozwojem technologicznym, a istniejące regulacje nie zawsze pozwalają na rozstrzygnięcie problemów cyfrowej rzeczywistości, która dawno już przekroczyła założenia przyjęte przy projektowaniu instytucji takich jak np. dozwolony użytek prywatny
  3. Obowiązująca obecnie w Polsce ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych weszła w życie w 1994 roku i mimo licznych nowelizacji wciąż nie pozwala na rozstrzygnięcie problemów powstających na gruncie korzystania z Internetu. Sytuacja podmiotów korzystających z utworów chronionych prawem autorskim jest w związku z tym często niejasna, a bardzo wiele kwestii wzbudza kontrowersje.
  4. Istotnym utrudnieniem w skutecznym ściganiu „piratów internetowych” jest fakt, że polskie prawo nie może być stosowane w sytuacji, gdy ich działalność jest prowadzona poza terytorium Polski. Międzynarodowy charakter Internetu, przejawiający się możliwością dostępu do niego z niemal każdego zakątka świata może powodować trudności w określeniu, w którym miejscu dochodzi do nieuprawnionej ingerencji w monopol autorski. To w konsekwencji prowadzi do komplikacji w zakresie ustalenia, prawo którego państwa powinno być zastosowane do oceny naruszenia praw autorskich w Internecie. Normy prawa międzynarodowego przewidują określone zasady ustalania właściwości prawa w przypadku naruszeń, które powiązane są z różnymi państwami, jednak ich zastosowanie do piractwa internetowego jest w praktyce utrudnione.
  5. Podobnie jak w przypadku ustalenia, normy którego prawa będą stosowane do naruszeń własności intelektualnej dokonanych w Internecie, konieczne jest także określenie, który sąd będzie właściwy do orzekania w sprawie takich naruszeń.

⚫⚫⚫ Propozycje rozwiązań

  1. Skuteczna walka z internetowym piractwem wideo jest zadaniem kompleksowym, łączącym konieczność prowadzenia równolegle działań edukacyjnych, komunikacyjnych, z zakresu odpowiedzialności społecznej biznesu, zmiany modeli biznesowych przez podmioty działające legalnie a także zmian w prawie.
  2. Prowadzenie pojedynczych, nieskoordynowanych działań, wobec dużej skali piractwa, prawdopodobnie nie przyniesie oczekiwanych skutków, a może nawet nieść skutki negatywne. Przykładowo: przeprowadzenie działań edukacyjnych czy też uświadamiających bez jednoczesnego zaadresowania problemu braku dostępności treści w oczekiwanych przez odbiorców kanałach, może zniechęcić użytkowników do poszukiwania legalnych źródeł. Podobnie, zaostrzenie przepisów, bez wspomnianych działań uświadamiających, wiąże się z ryzykiem strat wizerunkowych dla podmiotów działających na rynku.
  3. Konieczne również wydaje się odziaływanie zarówno na stronę popytową i podażową rynku nielegalnego dostępu do treści.
  4. Działania skierowane do użytkowników końcowych powinny obejmować edukację, pokazanie wpływu piractwa na twórców treści oraz propagowanie alternatyw w postaci legalnych źródeł. Z drugiej strony – aby zachęcać użytkowników do korzystania z legalnych źródeł, istotna może być modyfikacja modeli biznesowych źródeł legalnych oraz wpłynięcie na właścicieli praw, którzy również tracą na zjawisku piractwa, aby bardziej elastycznie podchodzili do polityki dystrybucji treści oraz określania cen.
  5. Walka z serwisami umożliwiającymi nielegalny dostęp do treści powinna odbywać się poprzez działania informacyjne skierowane do podmiotów umożliwiających finansowanie pirackiej działalności, takich jak banki, operatorzy komórkowi, reklamodawcy oraz przez zmiany w prawie, które dadzą efektywne możliwości ścigania tych podmiotów.

Więcej: w dziale Raporty

na podstawie raportu „Analiza wpływu zjawiska piractwa
treści wideo na gospodarkę w Polsce”
oprac. Stowarzyszenie Kreatywna Polska

Krajowa Izba Producentów Audiowizualnych Stowarzyszenie Filmowców Polskich Polska Izba Książki Legalna Kultura Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska

Jesteś tutaj: Start Dla ciekawych Nie daj się w sieci Film Piractwo treści wideo w Polsce – przyczyny i skutki