Jesteś tutaj: Start Dla ciekawych Nie daj się w sieci Książki Prawo własności intelektualnej, prawo autorskie to warunek innowacyjności i rozwoju kultury

Gdy jesteś twórcą...

Prawo własności intelektualnej, prawo autorskie to warunek innowacyjności i rozwoju kultury

Dyskusja o prawie jest potrzebna zawsze, kiedy następują istotne zmiany społeczne lub gospodarcze. Od początku swego powstania prawo autorskie podlegało zmianom dostosowującym je do zmieniającej się rzeczywistości. Zmiany te nie przychodzą szybko, gdyż prawo zawsze wykształca się z pewnym opóźnieniem wobec form działania, które ma regulować. W dzisiejszych czasach dochodzi dodatkowo aspekt umiejscowienia prawa własności intelektualnej w umowach międzynarodowych.

Dziś mamy do czynienia z fenomenem rozwijającego się błyskawicznie i zmieniającego naszą komunikację i formy naszego działania Internetu. Prace legislacyjne nad prawem Internetu nie nadążają za tymi procesami. Niekiedy mówi się wręcz o rewolucji internetowej, przynoszącej istotne zmiany socjologiczne i gospodarcze. Internet znacząco obniżył poziom ochrony praw autorskich, gdyż stworzył bardzo łatwe, dostępne i tanie narzędzia sprzyjające ich naruszeniom.

Prawo autorskie to prawo twórcy do wyłącznego dysponowania swoją twórczością. Twórca może swoje dzieło podarować, może je za darmo rozpowszechniać, ale może je także wpuścić w obrót handlowy i ze swoich dzieł żyć. Prawo chroni jego własność tak jak chroni własność intelektualną naukowca, pomysłodawcy czy w końcu własność materialną każdego z nas. To bardzo ważne dla powstawania dzieł, dla rozwoju kultury, nauki i techniki w ogóle. Bez rozwoju systemu ochrony prawa własności intelektualnej nie byłoby rewolucji przemysłowej i technologicznej.

Perspektywa uzyskania praw wyłącznych skłania do twórczości i innowacyjności. Tam, gdzie można kopiować, brakuje impulsu do stworzenia czegoś nowego, rozwój zwalnia i pojawia się stagnacja lub regres. Potwierdza to praktyka państw najmniej rozwiniętych technologicznie korzystających z cudzych wzorców.

System prawa własności intelektualnej rozwijał się na gruncie umów międzynarodowych. Polską regulację ochrony prawa własności intelektualnej tworzą ustawy implementujące zasady międzynarodowego prawa autorskiego, dyrektywy unijne, a także bezpośrednio stosowane w Polsce rozporządzenia.

Debata wokół prawa autorskiego na przełomie 2011 i 2012 roku wybuchła z okazji podpisywania międzynarodowej umowy aktualizującej stan prawny odnośnie ochrony własności intelektualnej w dobie globalizacji i Internetu. Debata trwa do dziś ogniskując wokół zagadnienia dozwolonego użytku osobistego i publicznego. Coraz dokładniej uświadamiamy sobie, że dostosowanie zapisów w prawie autorskim do nowych form komunikacji jest zagadnieniem niezwykle złożonym i wymaga rozważnej i głębokiej analizy skutków poszczególnych rozważanych rozwiązań.

W dniu Międzynarodowego Dnia Książki i Praw Autorskich należy przypomnieć podstawowy pewnik: prawo autorskie służy rozwojowi nauki, techniki, kultury i sztuki, gwarantuje postęp technologiczny i gospodarczy. Ale stwarzanie wizji nieodpłatnego dostępu do dóbr w Internecie oraz iluzję, że uwolnienie informacji spowoduje szybszy rozwój jest niebezpieczne.

Nie zapominajmy, że ochrona praw autorskich w Polsce zaczęła być egzekwowana wiele lat po transformacji ustrojowej i do dzisiaj poziom ochrony przed naruszeniami w Polsce nie jest satysfakcjonujący. Świadomość potrzeby ochrony praw autorskich jest nikła. Kopiowanie nie tylko dla celów osobistych rozpoczyna się już w szkole, a następnie kontynuowane jest zarówno na uczelniach, jak i w przemyśle. Demagogiczne piętnowanie prawa autorskiego utwierdza wielu w przekonaniu o słuszności nielegalnego kopiowania i nielegalnego korzystania z utworów.

Jeżeli w dyskusji nie znajdą poszanowania prawa majątkowe, a język debaty pozostanie populistyczny, wówczas trudno oczekiwać wypracowania dobrych rozwiązań. Co więcej, trudno będzie zmienić społeczne nawyki i przyzwolenie na nielegalne kopiowanie i korzystanie z utworów. Nie dorośniemy do światowych standardów w poszanowaniu prawa własności intelektualnej i tym samym rozwoju opartego na wiedzy i kulturze.

Podnoszący hasła wolnego dostępu do wiedzy, utworów, dorobku kultury nie powinni przeciwstawiać swoich praw (do informacji, do wiedzy itd.) prawom wyłącznym. Zasady rozpowszechniania dzieł nie mogą być skonstruowane w taki sposób, aby zniechęcić autorów do twórczości i publikowania dzieł. Twórcy nie mogą być poddani presji wyboru określonego sposobu dysponowania utworem.

Wydawcy nie tylko drukują książki, ale współpracują z twórcami zachęcając ich do kolejnych prac, poddają utwory pracom korektorskim, edytorskim lub krytycznym. Wreszcie, wydawcy promują dzieła, które zyskują popularność dzięki reklamie, a także innym walorom, stanowiącym rezultat prac wydawców: dzięki starannemu wydaniu, wnikliwym i dostępnym komentarzom lub wyjątkowej szacie graficznej. Postulaty uspołecznienia dzieł poprzez ich proste udostępnienie w Internecie naruszają uzasadnione standardy, niweczą starania oraz oczekiwania związane z inwestycją w rozwój twórczości, zagrażają interesom autorów, tłumaczy, ilustratorów oraz dalszemu rozwojowi kultury.

Źródło: Polska Izba Książki
Wyróżnienia, redakcja tekstu: Kreatywnapolska.pl
Przedruk za zgodą: Polskiej Izby Książki

KIERUNKI I FORMY TRANSFORMACJI CZYTELNICTWA


CBOS-01CBOS-02

 

Krajowa Izba Producentów Audiowizualnych Stowarzyszenie Filmowców Polskich Polska Izba Książki Legalna Kultura Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska

Jesteś tutaj: Start Dla ciekawych Nie daj się w sieci Książki Prawo własności intelektualnej, prawo autorskie to warunek innowacyjności i rozwoju kultury