Jesteś tutaj: Start Dla ciekawych Niezbędnik ABC prawa autorskiego (poziom średniozaawansowany)

Pojęcie prawa autorskiego i praw pokrewnych

Źródłem prawa chroniącego rezultaty pracy twórców i artystów wykonawców, a także m.in. producentów filmów, nagrań muzycznych oraz programów komputerowych jest Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku. Prawa autorskie to prawa przysługujące, co do zasady, twórcom (autorom), czyli osobom fizycznym, Ustawa przewiduje jednak, że majątkowe prawa autorskie do utworu audiowizualnego - jako całości - przysługują jego producentowi, którym może być osoba fizyczna lub prawna (np. spółka, stowarzyszenie lub innego typu organizacja). Podobnie, choć na nieco innych zasadach, prawa do programu komputerowego przysługują jego producentowi, który także może być osobą fizyczną lub prawną.

Czytaj dalej

Utwór - przedmiot prawa autorskiego

Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw (rezultat) działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci (np. zapisany na papierze, w komputerze, czy też namalowany, tak aby mógł być odbierany przez osoby trzecie), niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (art. 1, ustęp 1 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku). Ustawa nie wymienia wszystkich kategorii utworów, podaje jedynie przykładowe wyliczenie. Może to być np. film fabularny jako utwór audiowizualny, piosenka, czyli utwór słowno-muzyczny czy gra komputerowa (jako utwór w formie programu komputerowego).

Czytaj dalej

Piosenka, czyli utwór słowno-muzyczny

Piosenka to określenie potoczne. W rozumieniu Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku piosenka to utwór słowno-muzyczny. Jeśli kompozytorem muzyki i autorem tekstu jest ta sama osoba, to tylko takiej osobie będą przysługiwały prawa autorskie do piosenki jako utworu słowno-muzycznego. Jeśli autorem tekstu jest jedna osoba (lub więcej osób), a ktoś inny (jedna osoba lub więcej) jest kompozytorem, to prawa autorskie będą przysługiwać wszystkim jako współtwórcom.

Czytaj dalej

Artystyczne wykonanie utworu

Odmienną kategorią praw są prawa do artystycznych i wykonań (utworów) należące do grupy praw pokrewnych. Są to prawa przysługujące wykonawcom utworu. W wypadku piosenki są to prawa muzyków (instrumentalistów i wokalistów), którzy wykonali dany utwór, czyli zagrali i zaśpiewali piosenkę.

Czytaj dalej

Fonogram i prawa producenta fonogramu

Do grupy praw pokrewnych należą także prawa producenta fonogramu. Fonogram to pierwsze utrwalenie warstwy dźwiękowej wykonania utworu (albo innych zjawisk akustycznych nie będących utworami w rozumieniu  przepisów Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku). Producentem fonogramu jest ten (osoba fizyczna lub prawna), kto sporządził fonogram, czyli poniósł wysiłek organizacyjny i finansowy nagrania danego artystycznego wykonania utworu. W praktyce fonogramem jest końcowa wersja utrwalenia (nagrania) wykonania utworu, nazywana masterem. Master trafia do tłoczni, gdzie wytwarzane są egzemplarze fonogramu w postaci płyt. Producentem fonogramu jest zatem wytwórnia muzyczna (fonograficzna), nazywana także często wydawcą.

Czytaj dalej

Utwór audiowizualny

Film fabularny, jako utwór filmowy, należy do grupy utworów audiowizualnych. Utwór audiowizualny to zatem pojęcie szersze niż utwór filmowy. Różnego rodzaju widowiska telewizyjne (programy telewizyjne, audycje telewizyjne) można uznać za utwory audiowizualne, jeśli spełniają ogólne kryteria terminu „utwór" (przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia).

Czytaj dalej

Gra i program komputerowy

Gra komputerowa jest przykładem programu komputerowego chronionego przez Ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku. Podobnie jak w wypadku utworów audiowizualnych, tak i programom komputerowym został poświęcony osobny rozdział w Ustawie. Prawa autorskie do programu komputerowego przysługują jego producentowi (osobie prawnej lub fizycznej). Upoważnienie do korzystania z gry komputerowej lub jakiegokolwiek innego programu komputerowego, podobnie jak w wypadku innych utworów, nosi nazwę licencji. Nabywca oryginalnego programu komputerowego uzyskuje prawo do korzystania z niego na zasadach określonych w licencji i w Ustawie.

Czytaj dalej

Czas trwania majątkowych praw autorskich i praw pokrewnych

Zgodnie z treścią Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku autorskie prawa majątkowe gasną z upływem lat siedemdziesięciu, licząc – w zależności od sytuacji – od różnych zdarzeń:

Czytaj dalej

Piractwo indywidualne

Prawa autorskie i prawa pokrewne wchodzą w zakres pojęcia praw własności intelektualnej. Naruszanie praw twórców, artystów wykonawców, producentów i innych podmiotów majątkowych praw autorskich i praw pokrewnych jest nazywane potocznie piractwem intelektualnym, choć należałoby nazwać rzecz po imieniu: piractwo to nic innego jak kradzież.
Piractwo intelektualne ma różnorodne formy. W wypadku filmów, nagrań muzycznych i programów (gier) komputerowych polega na korzystaniu z nielegalnych kopii płyt CD sporządzonych zarówno w domowych warunkach, jak i w swego rodzaju „manufakturach". Pirackie płyty CD mogą być również tłoczone w specjalnych fabrykach w formie podróbek imitujących oryginalny produkt. Pirackie nagrania są oferowane na różnego rodzaju targowiskach i bazarach, za pośrednictwem pirackich witryn w Internecie lub serwisów aukcyjnych. Ten rodzaj piractwa oznacza nielegalną dystrybucję utworów na nośnikach.

Czytaj dalej

Sankcje cywilne i prawne

Polskie prawo jest surowe wobec sprawców naruszeń praw autorskich i praw pokrewnych. Naruszyciel musi się liczyć zarówno z odpowiedzialnością cywilną, jak i karną. Za bezprawne rozpowszechnianie (art. 116 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku), jak i samo utrwalenie lub zwielokrotnienie utworu, artystycznego wykonania lub fonogramu (wideogramu) w celu rozpowszechniania (art. 117 Ustawy) grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Karą nawet 5 lat pozbawienia wolności jest zagrożone tak zwane paserstwo nośników (art. 118 Ustawy), na których nielegalnie utrwalono utwory, artystyczne wykonania i fonogramy (wideogramy). Paserstwem zaś jest nabywanie, pomaganie w zbyciu, przyjmowanie lub pomaganie w ukryciu nośników utworu.

Czytaj dalej

Prawie wszystko o Prawie Autorskim

Kreatywna Polska zaprasza do wysłuchania audycji z cyklu „MASZ PRAWO WIEDZIEĆ”

Prawie wszystko o Prawie Autorskim

Krajowa Izba Producentów Audiowizualnych Stowarzyszenie Filmowców Polskich Polska Izba Książki Legalna Kultura Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska

Jesteś tutaj: Start Dla ciekawych Niezbędnik ABC prawa autorskiego (poziom średniozaawansowany)